Il faut cultiver notre jardin

Aan het slot van zijn filosofische roman Candide ou l‘optimisme (1759) nodigt Voltaire ons uit om onze tuin te bewerken: “il faut cultiver notre jardin”. Het werd een gevleugelde uitdrukking.

Voltaire laat ons kennis maken met Candide die is opgevoed met het idee dat de mens in de beste van alle mogelijke werelden leeft. Daarmee introduceerde Voltaire het gedachtegoed van de filosoof Leibniz. Zodra Candide echter wordt verjaagd uit het kasteel waar hij is opgegroeid, omdat hij de dochter van de baron – Cunégonde – had gekust, moet hij dit positieve wereldbeeld al snel opgeven.

Op zijn reizen wordt Candide geconfronteerd met gehavende landschappen die de sporen dragen van oorlogen en natuurrampen. Zo laat Voltaire Candide de gevolgen van de ramp van Lissabon aanschouwen. De stad werd in 1755 getroffen door een van de grootste aardbevingen uit de geschiedenis, gevolgd door een vloedgolf en een brand die vrijwel de hele stad vernietigde.

lissabon_web

Tsunami van Lissabon, 1755 (G. Hartwig, Volcanoes and Earthquakes, 1887).

De willekeur waarmee mensen overleefden of stierven veranderde Voltaire’s wereldbeeld, maar hij laat de lezer niet met lege handen achter. Hij geeft aan wat ons als mens te doen staat: “Il faut cultiver notre jardin”. Laten we doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om verandering en verbetering in de wereld te brengen en laten we dichtbij beginnen: met onze tuin.Unknown-1 Unknown

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s